tranen.......

Vandaag was de laatste dag van onze ateliers FLE op 'onze' school in Sebt. Een kern van trouwe leerlingen was over van de 2x15 waarmee we begonnen. Maar deze leerlingen hadden plezier in de lessen en willen iets opsteken. Dat maakt het ook moeilijk, dit afscheid. Want krijgen deze kinderen die wel willen leren ook andere kansen? Eigenlijk weten we het antwoord al......We wilden deze les bijzonder maken, maar een traktatie is uitgesloten zo midden in de ramadan. Dus hebben we een quiz, en mogen ze posters waar ze al aan hadden gewerkt versieren en afmaken. Thema's die we door het jaar heen hadden aangekaart : de markt, de school, kleding, dieren werden uitgewerkt met tekeningen en collage's. En zoals de leerlingen zich verbazen over de onderwerpen die in een Marokkaanse 'Libelle' staan, zo verbazen wij ons over de verbazing van de leerlingen. En over hun gedrag. We wisten al dat kleurpotloden en stiften de spanning doen oplopen, maar vrijelijk kunnen beschikken over A4-tje's in alle kleuren, dat is teveel, zelfs voor een 12 jarige. Er wordt bijna gevochten om de kartelscharen, de lijm en de A4tjes, alles waar veel kinderen van die leeftijd in Nederland hun neus voor zouden ophalen. Eindeloos en met veel concentratie- van sommigen niet de sterkste kant- blijven ze bloemen maken  Tot we aan het het 'officiele' gedeelte komen. We delen de dossiers uit, waarin we alle 'fiches eleves' die ze tijdens de lessen hebben ingevuld, hebben bewaard. Als souvenir hebben we een A4-tje met een tekst, als bedankje voor hun aanwezigheid bij de ateliers. En dan  barsten sommigen in tranen uit. Saad, kan als eerste  zijn tranen niet bedwingen en schaamt zich er niet voor. Een uitzondering in deze mannenmaatschappij, En als een ander je vervolgens smeekt: 'S'il te plaît, tu viens au college l'année prochaine, s'il te plait?!! dan houd je het zelf ook niet droog, maar kun je je een mooier bedankje voorstellen??!!

De Koning komt! .....of niet? Of toch wel?

Het lijkt een variatie op het bovenstaande thema, het aangekondigde bezoek van de Koning.

Komt hij nou wél, of toch niet? Of toch wel? In ieder geval worden in de stad de nodige vorzorgsmaatregelen getroffen. De weg krijgt een nieuw (dun) laagje asfalt, de stoepranden worden geschilderd in rood en wit -verboden te parkeren- of blauw en wit - parkeren toegestaan. Palmbomen worden geplant langs de boulevard, de middenberm vóór ons huis krijgt nieuwe bloemetjes en overal worden vlaggen neergezet. Overal? Nee, alleen langs de route waar M6 zal komen. Bij het ziekenhuis -waar hij levensmiddelen zal uitdelen vanwege de ramadan, weet ik van horen zeggen-worden tenten geplaatst, plastic geruimd en geveegd. Dat alles was vorige week. Toen kwam er ook een helicopter overvliegen. Maar of de Koning daar inzat betwijfel ik. Geen nieuws over een bezoek aan El Jadida. De tenten staan er nog, de vlaggen ook, maar het opgeruimde veld zal snel weer een openbare vuilinsbak zijn. Hopen dat er maar weer snel een bezoek wordt aankondigd!

les Nuits du Ramadan

Na vijf jaar weten we wel zo'n beetje hoe het er tijdens de ramadan aan toe gaat. Het kanon dat iets vóór zonsondergang op de boulevard klaargezet wordt om bij zonsondergang het breken van het vasten aan te geven. Een spektakel dat we graag aan onze gasten laten zien. En natuurlijk eten wij ook (af-en-toe) een 'ftour', zoals het iftar, het ontbijt hier wordt genoemd. Met dadels, harirasoep, msemn-pannekoekjes, chebekkiyakoekjes die druipen van de honing en heerlijke fruitsappen. Alles om het glucose- en vochtgehalte aan te vullen. Zo gebruikt men een deel van de nacht om te eten en drinken samen met vrienden en familie. Groepen jongeren eten op het strand en maken muziek, anderen laven zich bij Mac Donald's. Inmiddels is het tweede weekend van de ramadan aangebroken. En dat betekent twee avonden met  openluchtconcerten , georganiseerd door het Institut Francais.Met deze keer een bijzondere gast: de Marokkaanse zangeres OUM. We hebben haar eerder gehoord, zelfs ontmoet en verheugen ons op haar concert. Haar muziek is een mix van traditionele Marokkaanse muziek uit de Sahara, gnaoua, jazz, soul en Afrikaanse ritmes. Ze wordt begeleid door een Nederlands-Amerikaanse percussioniste!, een contrabas, trompetist en een 'oud', een soort luit. Oum ziet er altijd prachtig uit; mooie kleurige traditionele gewaden en gracieuze hoofddoek die ze draagt met n 'twist'. De stemming zit er al snel in en het publiek zingt volop mee met bekende liederen.En tot ons genoegen speelt de groep zeker 5 kwartier en bruist het plein in het Parc Hassan II bij het strand. Het is kwart vóór één als we nog een poging doen croissants te kopen voor het ontbijt, maar de bakkers, die toch altijd tot na twaalf uur 's nachts open zijn, hebben hun deuren nu toch gesloten. Met de klanken van OUM's liedjes nog in onze oren lopen we naar huis, langs de cafés waar mannen nog samen van een sapje genieten voordat een nieuwe vastendag aanbreekt en we in de avond van een nieuw concert kunnen genieten. Deze keer een zangeres uit Soudan. Ramadan is zo gek nog niet!  (klik op de video en geniet een beetje mee!)

En nóg n keer Journées Patrimoines, Casablanca 10e editie !,

tu garde la boutique

Naar de souk om dadels en gemalen kokosnoot te kopen voor een taart. De notenman  is altijd vol belangstelling voor onze -toch best wel versleten- fietsen, en hij gooit vaak n visje uit wat we er mee doen als we hier weggaan. Na wat over-en-weer-gepraat geef ik mijn boodschappen door. Een kilo dadels en een beetje gemalen kokos.Heeft hij dat ook? Machi muchkil, geen probleem. Ok, de dadels zitten in de zak. Nu de kokos. Hoeveel ik wil, n halve kilo? Zoveel? 250 gram is genoeg. De verkoper komt zijn winkel uit, zegt tegen mij : 'jij past op de winkel' en loopt weg.  Zo gaat het hier vaak. Zelf verkoopt hij geen gemalen kokos. Dus dan haalt hij dat bij de buurman. En ondertussen neemt de klant de honneurs waar. Even later komt hij terug, mét de kokos. Helaas voor hem heb ik niets kunnen verkopen in de tussentijd ! 

teveel ....

Maandagochtend. Ik loop de 'tabac' binnen om Tel Quel, het wekelijkse opninieblad te kopen. Als ik weer buiten kom, rijdt een rode renault Clio langs. Erin zitten twee jonge meiden. Erg tevreden met zichzelf en hun leventje zo te zien. Haren los in de wind, zwaar opgemaakt, muziek hard aan. Ze zingen mee en maken een filmpje met de telefoon, alsof ze filmsterren zijn.  Op een paar meter van mijn fiets zit een meneer in rolstoelfiets. Vijf meter verderop zit een vrouw op de stoep en nog een paar meter verder een oud vrouwtje met dikke brilleglazen. De eerste vrouw spreekt me aan: 'medem' (madame) Ze willen alle drie 'n dirham of twee. Die krijgen ze. Dan pak ik gauw mijn fiets en rijd weg, naar huis. Want soms wordt het me emotioneel allemaal even teveel. Vooral als je net vrienden uit Nederland hebt uitgezwaaid na een fijn weekend samen. De contrasten, mensen die je bedanken omdat je ze 2 of 3 dirham geeft.  De politieke spelletjes. Het zal nooit wennen. We zijn dan ook extra dankbaar dat wij in staat zijn af en toe een retourtje Nederland te kunnen boeken.... 

Journées Patrimoine El Jadida 2018

Ook in 2018 openen verschillende monumenten in El Jadida hun deur tijdens de Journées Patrimoine. Helaas  loopt de organisatie niet echt op rolletjes, en is het circuit beperkt tot de Cité Portugaise, maar uiteindelijk telt het resultaat! Vooral op vrijdag is het rondleiden een feestje! Dan komen schoolklassen voor een 'visite guidée'. Privé scholen met leerlingen die nooit van hun leven één stap in de Cité Portugaise hebben gezet, maar ook leerlingen van een 'ecole publique' die zelf in de Cité wonen, maar de pareltjes ervan nooit hebben kunnen bewonderen. En zo komen ze aangelopen, achter elkaar strak in het gelid, in rijen van twee of wat losser, afhankelijk van de school. We vertellen over de Portugezen, hoe die het fort hebben gebouwd en later uitgebreid door de dikke verdedigngsmuren rond de stad te bouwen. Ze horen over de cisterne die eerst als wapenopslag werd gebruikt, voordat het een wateropslag werd én ze klimmen boven op het dakterras, dat één keer per jaar open is. Ze leren hoe bijzonder het leven hier was in de 19e eeuw, toen moslims, joden en christenen vredig naast en met elkaar in de Cité Portugaise woonden. Op de poster zijn niet voor niets drie gebouwen uitgelicht: de Portugese kerk, de moskee en de Spaanse kerk, nu hotel. De synagoges zijn helaas verdwenen of bouwvallig. Natuurlijk mogen de kinderen verschillende gebouwen van binnen bezoeken. De Portugese kerk uit de 16e eeuw die nu dienst doet als theater. De statige riad van de Pacha, nu bewoond door een fransman die zijn huis genereus openstelt. De Spaanse Iglesia, nu een mooi gerestaureerd hotel met torentje. Voorla de kerkklok die op de begane grond is neergezet, maakt indruk. En als de vergelijking wordt gemaakt met de oproep tot het gebed van de moslims, is de kerk opeens niet meer zo vreemd. Natuurlijk gaan we de cisterne binnen, de meest gefotografeerde plek van El Jadida. En nu maar hopen dat de kinderen het verhaal doorvertellen aan hun ouders zodat die hun vooroordelen zullen bijstellen. Want helaas wordt de Cité Portugaise door veel mensen nog steeds gezien als een gevaarlijke volkswijk die je maar beter kunt mijden!