Droom en harde werkelijkheid

Op de fiets naar de markt, een (bijna) dagelijks tochtje. Deze keer stop ik om te kijken naar de plastic vloermatten, te koop in alle soorten en maten. Voor veel mensen een onderdeel van hun huisraad in plaats van de rietmatten die vroeger werden gebruikt. Zoals overal zit de winkelier op n krukje en het is warm, dus hij staat me vanaf zijn plekje in de schaduw te woord. 20 dh per m2, breedte van 1m tot  2,5m. Dan loop ik langs de buurman met dezelfde koopwaar, die me natuurlijk ook heeft gezien. 'Madame, entre' zegt hij vanaf een ander plekje in de schaduw. Waar ik naar binnen moet is me een raadsel want alles staat buiten opgesteld! Zelfs met een temperatuur van rond de 30 graden is de man gehuld in een wollen djellabah en draagt hij een voetbalsjaal om zijn nek. Ik vraag of hij t niet warm heeft, maar dat valt blijkbaar mee. Naast hem zit een jongen van rond de 18 jaar, die vraagt waar ik vandaan kom. Algauw kom ik er achter waarom hij deze vraag stelt. Hij zoekt werk en denkt dat dat in Nederland of Frankrijk of desnoods in de Oekraïne makkelijker te krijgen is. . Deze jongen is in tegenstelling tot zijn grootvader, die ongetwijfeld naar school ging in de periode dat de Fransen het hier voor t zeggen hadden, de Franse taal niet machtig. Hij is één van de ontelbare jongeren die in het huidige Marokko geen enkele kans heeft op werk. Met alleen een baccalaureat van het waardeloze openbaar onderwijs, geen kruiwagens om ergens binnen te komen en geen geld om zelf een zaakje te starten  Deze jongen maakt me triest en boos tegelijk. Triest omdat ik niets voor hem kan betekenen, alleen vertellen dat je Nederland niet inkomt zonder werk en een visum. En dat in El Jadida ten minste de zon schijnt. En boos, omdat er toch echt iets zal moeten veranderen om deze generatie niet te verliezen, aan criminaliteit of erger. Op weg naar huis word ik ingehaald door dikke auto's met een kenteken uit Frankrijk, Italië en een enkele Nederlander. De droom van de jongen op het krukje, te leven als deze Marokkanen uit Europa op vakantie in El Jadida.

Fantasia in Moulay Abdellah!

Een keer per jaar, in augustus verandert het normaal zo slaperige plaatsje Moulay Abdellah, op 10 km van El Jadida, in een mierenhoop. Zó moeten middeleeuwse jaarmarkten er hebben uitgezien! Gedurende één week vindt hier eén van de grootste 'moussems' van Marokko plaats. Geloof het of niet, (Etienne gelooft t niet!) maar volgens de media worden 21.000 tenten opgezet om alle mensen te herbergen.  Hét spektakel is de fantasia, of beter Tbourida, een race met paarden op een groot soort voetbalveld.

In de lengte van het veld rennen de paarden en hun ruiters, allebei mooi uitgedost, naar de eindstreep met het doel daar als team gelijktijdig te stoppen en te schieten. Het team dat gelijkertijd de schoten lost, wordt beloond met tromgeroffel en blaasmuziek door een orkestje van oude mannen. Bij een hele goede team-prestatie óf een equipe uit de regio, worden de ruiters en paarden getrakteerd op het karakteristieke ge-youyouyóu van vrouwen. Aan weerszijden van het veld zijn tribunes, maar als je het privilege hebt om in de VIP-tent op de kopse kant van het veld te zitten, komen de paarden op je af stormen, een indrukwekkend gezicht! Het spektakel is niet geheel zonder risico; gisteren waren we getuige van meerdere valpartijen. En niets is natuurlijk zo vernederend als langs de tribune te moeten strompelen op zoek naar je paard. Maar gelukkig zitten de meeste ruiters vol trots te paard, soms jongens van een jaar of 12, en een enkele vrouw, die een extra applaus krijgen. 

Derb Omar

Een van de buurten van Casablanca waar je ogen tekort komt is Derb Omar, om de hoek van de Boulevard Mohamed V. Als je iets zoekt en het is hier niet te koop, dan vind je het nergens in Marokko. De Rue de Strasbourg (zo voelen we ons weer thuis!) is één grote overslagplaats waar alles op straat wordt uitgestald om het daarna weer op vrachtwagens te laden en op te stapelen tot je er écht niet meer bij kunt komen.  Bovendien stallen allerlei -illegale- verkopers hun waar uit, variërend van schalen voor couscous tot speelgoedautootjes en een paar zeefjes voor de gootsteen.

Een van mijn favoriete 'kissariats'- allemaal winkeltjes bij elkaar in een overdekte doorgang of pleintje-,  is kissariat Zitounia, de olijf. En hoewel de naam anders doet vermoeden, wordt hier alles, maar dan ook álles van versiersels voor de djellabah verkocht. Kraaltjes, roesjes, geborduurde banden in alle kleuren van de regenboog en vooral veel goud en zilver voor bruiloften en partijen. Een winkelier bij wie ik wel eens flosjes heb gekocht herkent me en vindt het geen probleem als ik een foto maak van zijn koopwaar. Over smaak valt niet te twisten, maar ik word helemaal vrolijk als ik hier rondloop! 

Picasso in Rabat

'MMVI est une volonté royale' staat op de site. En 's Konings wil is wet. Dus viert het Musee Mohamed VI, het eerste 'musée d'art moderne et contemporain' in Marokko, haar tweede verjaardag. Het ruim opgezette gebouw, met de allure van paleizen van de grote dynastieën, biedt plaats aan grote namen op internationaal niveau.  Grace à Sa Majesté, kunnen we nu dus ook in Marokko genieten van moderne kunst: Picasso en eerder al Giacometti. En ook al moet je ervoor naar Rabat, genieten deed ik wel deze week! Een prima overzicht van de verschillende periodes uit het leven en werken van Picasso, georganiseerd in samenwerking met het Musée Picasso in Parijs. Schilderijen, prenten, tekeningen, keramiek en sculpturen waren ruim opgesteld in de verschillende ruimten. Het publiek was zeer divers; de schoolklassen van de foto waren net vertrokken  (zo te oordelen aan de kleding en de luxe-bussen één van de rijke privéscholen) maar er liepen lachende vrouwen, een meneer die zeer serieus op het aantal naakten zat te puzzelen bij een tekening en een jongetje dat aandachtig de tentoongestelde werken bestudeerde. Het lag op mijn lippen om hem te vragen wat hij ervan vond, maar dat vond ik toch te vrijpostig.

Bij een volgend bezoek aan Rabat staat het vernieuwde archeologische museum op het programma. Hier staat de kop van Juba, de Berberkoning die trouwde met de dochter van Marcus Antonius en Cleopatra.

Algen, rood goud uit de zee

Zondagmiddag, tijd voor een rustig wandelingetje richting Cité Portugaise en wie weet, een sapje bij Karim. Maar zover zullen we niet komen, want onderweg is zoveel vertier dat we zullen blijven steken ter hoogte van de haven. Het begint al bij ons voor de deur; een opstootje, in ieder geval staat er een hele groep jongens en mannen op straat. Wij  willen natuurlijk weten wat er aan de hand is. En we worden op onze wenken bediend want bij de auto van de Sureté Nationale die het middelpunt van het opstootje is, gaat de achterbak open en onder gejuich wordt iemand -n dief?- afgevoerd. Nu kunnen we zonder problemen ons wandelingetje vervolgen. Het is juli en op en rond het strand is veel volk op de been. Met de stroom mee kuieren we over de boulevard. Dan zien we bij de haven vrachtwagens vol met algen vertrekken. Dat komt goed uit want we wilden dit fenomeen al eerder van dichtbij bestuderen. Algen worden hier gevist ten behoeve van de farmaceutische industrie en zijn veel geld waard.

Eerst lopen we naar de kant van de visafslag. In provisorische restaurantjes (tafeltjes onder een gespannen zeildoek) zitten mensen te eten. Wij glibberen tussen de ingewanden en de vissenkoppen naar de kade en bekijken daar hoe de algen in netten bijeengebonden, vanuit bootjes op vrachtwagens worden geladen. Die passeren volgeladen een weegbrug en vertrekken naar kopers die de algen drogen en klaarmaken voor de verkoop. Aan de andere kant van de haven zien we veel meer bedrijvigheid, dus lopen we om en nemen een andere ingang. Hier heerst een andere sfeer, meer gespannen en opgejaagd. Ook hier worden de algen vanuit de bootjes overgeladen, maar alles gebeurt in veel hoger tempo, meer opgewonden. Vrouwen en kinderen rennen heen en weer en rapen restjes algen op van de grond. elke kilo betekent weer wat geld om te eten.We maken zo onopvallend mogelijk wat foto's. Toch niet onopvallend genoeg want al gauw hoor ik:  "Madame" vanuit een busje van de Sureté Nationale. Gehoorzaam loop ik terug en vriendelijk begroet ik de politieman in burger achter het stuur: "Salaam Aleikum, labess"? Hij groet even vriendelijk terug, maar wil toch graag weten wat ik hier doe en of ik in Jdida woon. Geen idee waar hij naar toe wil. Gaat hij zeggen dat we geen foto's mogen maken? Havens zijn vaak strategisch gebied en daar zijn pottenkijkers niet gewenst. Als ik zeg dat ik bekend ben en hier woon, laat hij zijn ondervraging voor wat het is, maar waarschuwt: "faites attention"! Hebben we de sfeer dus toch goed aangevoeld! Even keuvel ik met hem over de prijs van de algen, (8 dh voor 1 kg natte en 20? voor droge) dan kijk ik verder.  Dan, nog geen 5 minuten later, krijgt de agent gelijk en is t raak! Onderaan de helling waar mannen de algen in netten vanuit de bootjes op hun schouders nemen, belaagt een vrouw plotseling een man, trekt het net open en graait er algen uit. Iedereen roept en gilt door elkaar en uiteindelijk gooit de vrouw haar buit in het water. Totaal  buiten zichzelf van woede, slaat ze om zich heen. Ze pakt de broek van de grote maar beduuste man vast en even later staat die in zijn blote billen.Wij zoeken dekking achter een eetstalletje. Naast ons staan 5 agenten die ook een stap achteruit doen. Totdat de vrouw blijkbaar een grens overschrijdt. Dan stappen de agenten  op haar af en wordt ze in een hangar geduwd waar ze verder gaat met tieren en schelden, geholpen door haar vriendinnen die haar van buitenaf moed toeschreeuwen. Wij hebben onze portie gehad, je weet nooit hoe zulke dingen hier aflopen en gaan stilletjes weer naar buiten. Langs het strand kuieren we terug naar huis, onderweg nog mooie plaatjes schietend van kleurrijke djellabahs en kinderen die van een opblaasglijbaan roetsjen.

Rondleidingen in Casanegra

Gedurende het jaar vertoont het Institut Francais El Jadida elke woensdagavond een film. Vaak Frans-) Marokkaanse films, die meestal behoorlijk hard zijn. Deze week zagen we Casanegra, een klassieker over het harde leven in Casablanca. De film maakte indruk, des te meer omdat hij zich afspeelt op en rond de Boulevard Mohammed V, de boulevard die deel uitmaakt van het circuit waar ik mijn rondleidingen geef.

                                           

Le Maroc vu du ciel , súpermooi!

Op Youtube:  https://www.youtube.com/watch?v=dEnxm6ziod8 is een documentaire te zien over Marokko, gemaakt door Yann Arthus-Bertrand en eerder uitgezonden op France 2. Mooie plaatjes van een mooi land met een mooie natuur!

En dan maar tegelijk een andere uitzending (die wij zelf nog moeten bekijken) : 'du kif dans le Rif', uit de franse serie Thalassa. https://www.youtube.com/watch?v=JXzp0tA94hU