France E-motions

Het Institut Francais heeft weer iets leuks! Deze keer een fototentoonstelling die met behulp van  digitale middelen een dubbele laag krijgt. Foto's van vier fotografen hangen als tweeluik in de mediathèque.  De thema's zijn monumenten en bijzondere plekken in Frankrijk. Zo zijn de chateaux de la Loire te zien, musea in en buiten Parijs, en natuurlijk de Arc de Triomphe. Met behulp van telefoon of ipad is de extra laag zichtbaar. Via n app worden tekeningen of animaties toegevoegd aan de oorspronkelijke foto, wat soms grappige beelden oplevert. Een mannetje dat langs loopt of in een vijver plonst, een koning die uit zijn hemelbed stapt, een bootje van papier op een vijver of vlinders die door het beeld fladderen. De tentoonstelling is open voor iedereen, maar schoolklassen kunnen zich inschrijven. Om de groepen te begeleiden worden vrijwilligers gevraagd, n leuk klusje, waar ik me graag voor opgeef! Enthousiast vertellen de kinderen wat ze zien, de één nog sneller dan de ander. En wat me aangenaam verrast: de kinderen komen van een ecole public en de meesten kunnen zich in goede franse zinnen uiten. Maitresse, maitresse, zo klinkt het de hele ochtend, enthousiast om te laten weten wat ze hebben waargenomen op de ipad. Prima kinderen, prima leraren en een leuke ochtend!! 

GMT+1,

Waar in Europa jaren over wordt gedebateerd, is hier in één dag besloten. Het behoud van de zomertijd, behalve tijdens de Ramadan. Het is alweer een week geleden, maar de storm is nog niet gaan liggen. Integendeel, het protest tegen deze beslissing  neemt toe. Een beslissing die uit economisch oogpunt  (handel met Europa, energiebesparing) zo plotseling genomen werd dat er chaos ontstaat. Allereerst op mijn telefoon, die dit niet heeft voorzien en automatisch op wintertijd is overgestapt. Ook de parkeermeter in Casablanca is al ingesteld op wintertijd Geen ambtenaar die deze week de tijd heeft gecontroleerd. Dus we betalen de 3x2 dh voor 3 uur, waarvan het eerste al voorbij is als we het kaartje uit de automaat halen! Maar er zijn ernstigere gevolgen. Bijvoorbeeld de schoolroosters. Om 8 uur in de ochtend is het nog donker, en dus te gevaarlijk om kinderen naar school te sturen. Geen probleem , zegt de regering, dan starten we om 9 uur en korten  we de middagpauze in. Maar sommige kinderen hebben zo geen tijd om naar huis te gaan om te eten. En wat als je ouders om 8 uur moeten werken en school begint om 9 uur? Ook geen probleem zegt de regering, dat regel je maar met je baas. Ondertussen wordt een telefoonnummer ter beschikking gesteld want alom heerst verwarring. Ouders weten niet waar ze aan toe zijn, net als docenten. Maar ook dat is geen probleem, want de leerlingen staken. En ondanks een hard oordeel van de pers, dat er sprake is van een ernstige kloof tussen regering en het volk na verschillende ernstige missers van de regering -een treinongeliuk  met vage oorzaak, de hoge brandstofprijzen en het doodschieten van een twintigjarige bootvluchteling door de marine-  blijft premier El Othmani, bij het besluit. Laten we hopen dat de beloofde gunstige uitwerking van de zomertijd op de daling van het aantal verkeersongelukken (met 11 %) en een daling van de criminaliteit (met 3%) wel werkelijkheid worden.

fake news

Marokkaanse koekjes zijn beroemd en geliefd. De mooiste vormen, gevuld met dadel, gemaakt van amandel. Suikerbommen maar heerlijk! Sinds vorige week hebben de koekjes ook een bijsmaak. Men spreekt schande over een filmpje op internet dat laat zien dat ook de leden van de regering de koekjes lekker vinden. Zó lekker dat ze, nadat de koning  het parlementaire jaar heeft geopend, huiswaarts zouden zijn gegaan met plastic zakken vol koekjes die overbleven. Zouden, want het nieuws wordt officieel tegengesproken. Het waren personeelsleden van de traiteur die de resten van het buffet meenemen. Maar het kwaad is al geschied, het nieuws vliegt het internet over. Tot schande van de natie.

la Mamounia in Marrakesh, once in a lifetime!

http://www.marocantan.com/2007/06/la_mamounia_mar. op 28-9-2018

Het stond al n tijd op ons lijstje; een kopje thee drinken in de tuin van hotel La Mamounia in Marrakesh. De gastenlijst alleen al spreekt tot de verbeelding: De Gaulle, Churchill, Nixon , Reagan, Chirac, maar ook Maurice Chevalier, Josephine Baker, Brel en Aznavour. Al vanaf de twaalfde eeuw is de plek,  die dan eigendom is van kalief Abd El Moumen, ommuurd. In de 17e eeuw legt  sultan Ben Abdellah (dezelfde die El Jadida bevrijdt van de Portugezen) tuinen aan op deze plek en schenkt  ze aan zijn zoon Mamoun als huwelijkspresent. In de 19e eeuw wordt een groot paviljoen gebouwd , het Palais de la Mamounia. Dit wordt rond 1922 afgebroken. Dan zijn franse architecten al bezig met plannen voor een hotel, geheel in lijn met de politiek van het protectoraat om het toerisme in Marokko  te stimuleren. Opdrachtgever ONCF, de nationale spoorwegen, stimuleert dit idee natuurlijk graag. In 1921 tekent André Laprade (één van de grote architecten tijdens het franse protectoraat ) een eerste plan, dat niet wordt uitgevoerd. Twee jaar later worden de plannen van Henri Prost (dé grote man van de ville nouvelle in Casablanca) en Antoine Marchichio (van wie ik  originele tekeningen  in handen had in het archief in Rabat!)  voor een hotel uitgevoerd. De salon van het gebouw  wordt gedecoreerd door Jacques Majorelle (van de tuinen). De grote gang wordt uitgevoerd in Art Decostijl, maar de entreepartij is in Arabo-Andalousische stijl. In de jaren '70 en '80 wordt het oorspronkelijke gebouw gerenoveerd en worden er verdiepingen toegevoegd. Ook Mohamed VI laat het gebouw in 2009 renoveren. Het hotel ondergaat een grondige facelift en fauteuils, glaswerk en servies worden geveild. Dankzij onze vrienden Joëlle en Fernand, die een deel hiervan gekocht hebben, lunchen wij nu af en toe van Mamounia-servies met wijn uit glazen met het Mamounia-embleem. Dat is leuk, al is de ervaring van een drankje op het terras in de tuin van het Mamounia natuurlijk niet te overtreffen! Misschien wordt het toch nog 'twice in a lifetime?'

cinema in Casa

Natuurlijk kent iedereen  Casablanca van de gelijknamige film, die overigens niet in Marokko is opgenomen maar in de VS. Deze film dateert uit 1942. Toen telde de stad zelf al veel filmzalen. De eerste opende haar deuren vóór 1914 en stond binnen de stadsmuren in de oude medina. Met de komst van de Fransen en de bouw van de ville nouvelle, schieten de zalen als paddestoelen uit de grond. Film, auto's en garages zijn de nieuwe monumenten in de moderne stad waar de Andalousische cultuur ontbreekt. Op 12 december 1935 opent Cinema Vox , architect is Marius Boyer, de bekendste architect in Casablanca. Met 2000 plaatsen is Vox de modernste, en de grootste van Casablanca, van Marokko, nee van Noord Afrika! En mochten Amsterdammers denken dat de Arena modern is; Vox had al een schuifdak en was dus een cinema à ciel ouvert!. Wás, want in de jaren '70 wordt het monument afgebroken, om onduidelijke redenen.(Al heb ik daar wel mijn gedachten over) In de jaren erna volgen meer zalen. Om precies te zijn van 245 in 1988, tot 27 nu in heel Marokko. Recentelijk is een aantal gerenoveerd. Maar het merendeel staat ook op het punt te verdwijnen. Einde van een tijdperk, al zal de film Casablanca, die met 3 oscars als één van de beste films aller tijden te boek staat, de cinema van de stad in ere houden. 

 cinema Vox aan het Place de France, nu Place des Nations Unies

verkeer(d)

Bericht van Bladna.nl op 26-9-2018:

'In Marokko kwamen in slechts één week tijd 14 mensen om bij verkeerongevallen. Dat bericht de nationale veiligheidsdienst DGSN. Tussen 17 en 25 september vielen 14 doden en 1838 gewonden, waarvan 65 ernstig, bij 1420 verkeersongevallen in stedelijk gebied in Marokko.

Volgens de DGSN zijn deze ongevallen voornamelijk te wijten aan het feit dat voetgangers en bestuurders de verkeerstekens, stoptekens en voorrang niet respecteren, hun voertuig niet goed controleren, te snel, op de linkerrijstrook of in tegenovergestelde richting rijden of onder invloed van alcohol en fout inhalen. In dezelfde week werden 32.925 boetes uitgedeeld en 22.460 boetes betaald voor een totaalbedrag van 5.028.700 dirham (ongeveer 450.000 euro)'

En dat zijn alleen nog maar de cijfers in stedelijk gebied. Ons buurmeisje heeft net haar rijbewijs gehaald. Op mijn vraag of ze tijdens de lessen ook op de autoroute had gereden, antwoordde ze ontkennend....

colère royale

Volgens LeSite Info van 25 augustus is de koning kwaad. Op vrijdag aangekomen in Fes, maakt  hij buiten het protocol om een wandeling door de oude medina van de 'spirituele hoofdstad', Daar stuit hij op een hoop afval, dichtbij de moskee Moulay Idriss. Dus  krijgt een 'haut responsable' het bericht dat hij door de koning gebeld zal worden. Volgens Le Site Info brak het angstzweet uit bij deze man. Maar nu komt het: de autoriteiten nemen contact op met degene die verantwoordelijk is voor dit probleem met de mededeling dat ze het hem kwalijk nemen dat hij niet op tijd aan de bel heeft getrokken om het probleem te kunnen oplossen. Lees: de aanwezigheid van afval op straat is pas een probleem als de koning komt.
Een paar uur later is op 360.ma  het bericht te lezen: colère royale; pure leugens. Alle overheidsdiensten zijn sinds donderdag bezig geweest om het bezoek van de koning voor te bereiden.
'Des opérations de nettoyage et d'hygiène ont ét;e menées en meme temps que les actes d'embellisement et de renforcement de la sécurité'  Ja dat kennen we maar al te goed. Likje verf hier, bloemetje daar en klaar is Ali. Gelukkig is de koning slimmer dan veel responsables denken!

villa camembert

                                                         

Het is alweer een paar maanden geleden, maar tijdens de ramadan zijn avond en nacht belangrijker dan tijdens de rest van het jaar. Speciale TV-series worden rond middernacht uitgezonden en op straat is het 's avonds na de ftour, het ontbijt, drukker dan op zaterdagmiddag. Men wil zoveel mogelijk genieten van de uurtjes waarin eten en drinken is toegestaan, al zijn dat er in de zomer maar weinig. Om bij te dragen aan deze feestvreugde, heeft men Ramadan'Art in het leven geroepen. Op het programma staat een visite aan de 'villa ronde' of 'villa camembert'. Deze villa, eigendom van een neef van de koning, heeft inderdaad veel weg van een in porties gesneden camembert. Het is een icoon in de dure wijk Anfa en wordt voor het eerst tijdens de ramadan opengesteld voor publiek. En voor de rondleidingen gidsen worden gerecruteerd, ook onder de gidsen van Casamemoire. En dus mag ik een paar kleuterklassen begeleiden. Natuurlijk vermoei ik ze niet met de informatie over de Duitse  architect Wolfgang Ewerth, die in 1963 van zakenman Benkirane de opdracht kreeg om een villa te bouwen op het hoogste punt van de heuvel. Of met data. Maar ik vertel ze wel over het gebruik van bouwmaterialen als beton, waardoor het lijkt of dit huis zweeft. En over gebeurtenissen  die de tijdgeest van de jaren '60 weergeven toen de villa werd gebouwd. Dat de villa is gebouwd in een tijd waarin de mensen voor het eerst met een raket de ruimte veroverden, en of ze de ronde vorm niet op een vliegende schotel vinden lijken. Ik vraag of ze wel eens in een traditionele riad zijn geweest, en wat ze daar hebben gezien. En dat, als ze goed kijken,  ze zullen merken dat dit huis hier niet echt op lijkt, maar toch ook weer wel. De juf heeft de kinderen op school al goed voorbereid en de helft van de klas gaat op het terras aan de slag met kapla en klei. De andere helft neem ik onder mijn hoede. We starten buiten, Het giga waterbekken waar we omheen lopen naar de ingang, heeft in eerste instantie heeft  niets te maken met  de traditionele Marokkaanse architectuur, Maar binnen zien we dat elementen zijn 'omgekeerd'. Wat oorspronkelijk binnen is wordt buiten en wat zich in een riad op de begane grond bevindt, komen we hier boven tegen. Tegenover de ingang ligt de ronde salon. De plaats waar zich in een traditionele riad de patio bevindt. En het waterbekken dat gewoonlijk het middelpunt van de patio vormt, zien we hier dus buiten het huis terug..Binnenstebuiten dus. De salon is verrassend is afgewerkt met traditionele materialen. Zelligemozaik op de muur, banken langs de zijkant en een  beschilderd houten plafond. Groter verschil met de buitenkant is niet mogelijk. Dat vinden de kleuters ook. Dan gaan we de ronde trap op, naar boven. De houten stroken die de wandbekleding vormen, bewaren hét grote geheim van het huis. Hierin zit de toegangsdeur naar de keuken verborgen. Enkele kinderen hebben met hun ouders al een bezoek gebracht en willen graag laten zien dat ze dit geheim al aan het huis ontfutseld hebben. De lichtblauwe keuken is uitgerust met de meest moderne snufjes, inclusief telecomsysteem. Ik zie de strips van de familie  Jetson weer voor me, de tegenhangers van de Flintstones. Maar dat zegt deze kleuters natuurlijk niks. Voor hen zijn de toen luxueuze badkamers en de kinderkamers gewoon ouderwets. De zonovergoten patio op de eerste verdieping is een testcase voor hun ruimtelijk inzicht. Op mijn vraag boven welke kamer we staan, geeft een enkeling het goede antwoord: de salon. We kijken door de grote ramen naar buiten en zien de tuin en het ronde zwembad, en in de verte de zee. Dan gaan we weer naar beneden, naar de anderen die hun creativiteit hebben losgelaten op de klei en de kapla. Super om te zien hoe goed sommigen de structuur van het gebouw hebben bestudeerd en de 'camembert op pijlers' hebben nagebouwd. Aan hen nu de beurt om het huis ook van binnen te ontdekken!                                          

wereldmarokkanen

Het is weer zo ver, de 'wereldmarokkanen' komen met vakantie. De berichten hierover zijn wat tegenstrijdig, al naar gelang de bron. Berichten in de Nederlandse pers vertellen over Riffijnen die hun moederland mijden uit vrees voor problemen, Marokko meldt echter trots het aantal MRE Marocanis Resident à l'Etranger, die hun moederland bezoeken. Sinds begin juli zijn al 500.000 MRE,  afgereisd naar de andere kant van de Middellandse Zee. Daar profiteren de veerdiensten tussen Gibraltar en Tanger van, getuige de protesten over de hoge prijs van de boottocht. Vorig jaar maakten 1,3 miljoen mensen de oversteek. Marokko neemt deze jaarlijkse migratiegolf serieus en heeft 'Operatie Marhaba (welkom)' in het leven geroepen, om het deze landgenoten gemakkelijk te maken. Een slimme zet, want deze mensen brengen veel geld in t laadje. Op parkeerplaatsen langs de autoroute bij Gibraltar en tussen Tanger en Rabat staan speciale teams klaar om mensen op te vangen en assistentie te verlenen, medici, maatschappelijk werkers, alles om het de terugkeerders naar de zin te maken. We zien inderdaad auto's rijden met nummerplaten uit Italie, Frankrijk, Spanje en een enkele Nederlander. Soms raken we aan de praat met een Nederlandse Marokkaan. Altijd zijn ze aangenaam verrast als we vertellen dat we hier wonen. En het grappige is dat ze in bepaalde opzichten blijkbaar toch vervreemd zijn van hun roots, want zij maken opmerkingen over de dingen waar wíj inmiddels aan gewend zijn. Maar er zijn ook vakantiegangers die meteen alle verkeersregels waar ze In Europa een hoge boete voor zouden krijgen, aan hun laars lappen Kinderen voorin de auto op schoot achter het stuur, kinderen achterin maar zonder gordel, Blijkbaar hoort dit bij het ultieme gevoel van vrijheid in de vakantie. Zou het bij ons ook zo werken als we een weekje in Nederland zijn? Misschien zien we dit pas als we weer definitief teruggaan. Vooralsnog heb ik hiervoor een blinde vlek, vrees ik. 

tranen.......

Vandaag was de laatste dag van onze ateliers FLE op 'onze' school in Sebt. Een kern van trouwe leerlingen was over van de 2x15 waarmee we begonnen. Maar deze leerlingen hadden plezier in de lessen en willen iets opsteken. Dat maakt het ook moeilijk, dit afscheid. Want krijgen deze kinderen die wel willen leren ook andere kansen? Eigenlijk weten we het antwoord al......We wilden deze les bijzonder maken, maar een traktatie is uitgesloten zo midden in de ramadan. Dus hebben we een quiz, en mogen ze posters waar ze al aan hadden gewerkt versieren en afmaken. Thema's die we door het jaar heen hadden aangekaart : de markt, de school, kleding, dieren werden uitgewerkt met tekeningen en collage's. En zoals de leerlingen zich verbazen over de onderwerpen die in een Marokkaanse 'Libelle' staan, zo verbazen wij ons over de verbazing van de leerlingen. En over hun gedrag. We wisten al dat kleurpotloden en stiften de spanning doen oplopen, maar vrijelijk kunnen beschikken over A4-tje's in alle kleuren, dat is teveel, zelfs voor een 12 jarige. Er wordt bijna gevochten om de kartelscharen, de lijm en de A4tjes, alles waar veel kinderen van die leeftijd in Nederland hun neus voor zouden ophalen. Eindeloos en met veel concentratie- van sommigen niet de sterkste kant- blijven ze bloemen maken  Tot we aan het het 'officiele' gedeelte komen. We delen de dossiers uit, waarin we alle 'fiches eleves' die ze tijdens de lessen hebben ingevuld, hebben bewaard. Als souvenir hebben we een A4-tje met een tekst, als bedankje voor hun aanwezigheid bij de ateliers. En dan  barsten sommigen in tranen uit. Saad, kan als eerste  zijn tranen niet bedwingen en schaamt zich er niet voor. Een uitzondering in deze mannenmaatschappij, En als een ander je vervolgens smeekt: 'S'il te plaît, tu viens au college l'année prochaine, s'il te plait?!! dan houd je het zelf ook niet droog, maar kun je je een mooier bedankje voorstellen??!!

De Koning komt! .....of niet? Of toch wel?

Het lijkt een variatie op het bovenstaande thema, het aangekondigde bezoek van de Koning.

Komt hij nou wél, of toch niet? Of toch wel? In ieder geval worden in de stad de nodige vorzorgsmaatregelen getroffen. De weg krijgt een nieuw (dun) laagje asfalt, de stoepranden worden geschilderd in rood en wit -verboden te parkeren- of blauw en wit - parkeren toegestaan. Palmbomen worden geplant langs de boulevard, de middenberm vóór ons huis krijgt nieuwe bloemetjes en overal worden vlaggen neergezet. Overal? Nee, alleen langs de route waar M6 zal komen. Bij het ziekenhuis -waar hij levensmiddelen zal uitdelen vanwege de ramadan, weet ik van horen zeggen-worden tenten geplaatst, plastic geruimd en geveegd. Dat alles was vorige week. Toen kwam er ook een helicopter overvliegen. Maar of de Koning daar inzat betwijfel ik. Geen nieuws over een bezoek aan El Jadida. De tenten staan er nog, de vlaggen ook, maar het opgeruimde veld zal snel weer een openbare vuilinsbak zijn. Hopen dat er maar weer snel een bezoek wordt aankondigd!

les Nuits du Ramadan

Na vijf jaar weten we wel zo'n beetje hoe het er tijdens de ramadan aan toe gaat. Het kanon dat iets vóór zonsondergang op de boulevard klaargezet wordt om bij zonsondergang het breken van het vasten aan te geven. Een spektakel dat we graag aan onze gasten laten zien. En natuurlijk eten wij ook (af-en-toe) een 'ftour', zoals het iftar, het ontbijt hier wordt genoemd. Met dadels, harirasoep, msemn-pannekoekjes, chebekkiyakoekjes die druipen van de honing en heerlijke fruitsappen. Alles om het glucose- en vochtgehalte aan te vullen. Zo gebruikt men een deel van de nacht om te eten en drinken samen met vrienden en familie. Groepen jongeren eten op het strand en maken muziek, anderen laven zich bij Mac Donald's. Inmiddels is het tweede weekend van de ramadan aangebroken. En dat betekent twee avonden met  openluchtconcerten , georganiseerd door het Institut Francais.Met deze keer een bijzondere gast: de Marokkaanse zangeres OUM. We hebben haar eerder gehoord, zelfs ontmoet en verheugen ons op haar concert. Haar muziek is een mix van traditionele Marokkaanse muziek uit de Sahara, gnaoua, jazz, soul en Afrikaanse ritmes. Ze wordt begeleid door een Nederlands-Amerikaanse percussioniste!, een contrabas, trompetist en een 'oud', een soort luit. Oum ziet er altijd prachtig uit; mooie kleurige traditionele gewaden en gracieuze hoofddoek die ze draagt met n 'twist'. De stemming zit er al snel in en het publiek zingt volop mee met bekende liederen.En tot ons genoegen speelt de groep zeker 5 kwartier en bruist het plein in het Parc Hassan II bij het strand. Het is kwart vóór één als we nog een poging doen croissants te kopen voor het ontbijt, maar de bakkers, die toch altijd tot na twaalf uur 's nachts open zijn, hebben hun deuren nu toch gesloten. Met de klanken van OUM's liedjes nog in onze oren lopen we naar huis, langs de cafés waar mannen nog samen van een sapje genieten voordat een nieuwe vastendag aanbreekt en we in de avond van een nieuw concert kunnen genieten. Deze keer een zangeres uit Soudan. Ramadan is zo gek nog niet!  (klik op de video en geniet een beetje mee!)

En nóg n keer Journées Patrimoines, Casablanca 10e editie !,

tu garde la boutique

Naar de souk om dadels en gemalen kokosnoot te kopen voor een taart. De notenman  is altijd vol belangstelling voor onze -toch best wel versleten- fietsen, en hij gooit vaak n visje uit wat we er mee doen als we hier weggaan. Na wat over-en-weer-gepraat geef ik mijn boodschappen door. Een kilo dadels en een beetje gemalen kokos.Heeft hij dat ook? Machi muchkil, geen probleem. Ok, de dadels zitten in de zak. Nu de kokos. Hoeveel ik wil, n halve kilo? Zoveel? 250 gram is genoeg. De verkoper komt zijn winkel uit, zegt tegen mij : 'jij past op de winkel' en loopt weg.  Zo gaat het hier vaak. Zelf verkoopt hij geen gemalen kokos. Dus dan haalt hij dat bij de buurman. En ondertussen neemt de klant de honneurs waar. Even later komt hij terug, mét de kokos. Helaas voor hem heb ik niets kunnen verkopen in de tussentijd ! 

teveel ....

Maandagochtend. Ik loop de 'tabac' binnen om Tel Quel, het wekelijkse opninieblad te kopen. Als ik weer buiten kom, rijdt een rode renault Clio langs. Erin zitten twee jonge meiden. Erg tevreden met zichzelf en hun leventje zo te zien. Haren los in de wind, zwaar opgemaakt, muziek hard aan. Ze zingen mee en maken een filmpje met de telefoon, alsof ze filmsterren zijn.  Op een paar meter van mijn fiets zit een meneer in rolstoelfiets. Vijf meter verderop zit een vrouw op de stoep en nog een paar meter verder een oud vrouwtje met dikke brilleglazen. De eerste vrouw spreekt me aan: 'medem' (madame) Ze willen alle drie 'n dirham of twee. Die krijgen ze. Dan pak ik gauw mijn fiets en rijd weg, naar huis. Want soms wordt het me emotioneel allemaal even teveel. Vooral als je net vrienden uit Nederland hebt uitgezwaaid na een fijn weekend samen. De contrasten, mensen die je bedanken omdat je ze 2 of 3 dirham geeft.  De politieke spelletjes. Het zal nooit wennen. We zijn dan ook extra dankbaar dat wij in staat zijn af en toe een retourtje Nederland te kunnen boeken.... 

Journées Patrimoine El Jadida 2018

Ook in 2018 openen verschillende monumenten in El Jadida hun deur tijdens de Journées Patrimoine. Helaas  loopt de organisatie niet echt op rolletjes, en is het circuit beperkt tot de Cité Portugaise, maar uiteindelijk telt het resultaat! Vooral op vrijdag is het rondleiden een feestje! Dan komen schoolklassen voor een 'visite guidée'. Privé scholen met leerlingen die nooit van hun leven één stap in de Cité Portugaise hebben gezet, maar ook leerlingen van een 'ecole publique' die zelf in de Cité wonen, maar de pareltjes ervan nooit hebben kunnen bewonderen. En zo komen ze aangelopen, achter elkaar strak in het gelid, in rijen van twee of wat losser, afhankelijk van de school. We vertellen over de Portugezen, hoe die het fort hebben gebouwd en later uitgebreid door de dikke verdedigngsmuren rond de stad te bouwen. Ze horen over de cisterne die eerst als wapenopslag werd gebruikt, voordat het een wateropslag werd én ze klimmen boven op het dakterras, dat één keer per jaar open is. Ze leren hoe bijzonder het leven hier was in de 19e eeuw, toen moslims, joden en christenen vredig naast en met elkaar in de Cité Portugaise woonden. Op de poster zijn niet voor niets drie gebouwen uitgelicht: de Portugese kerk, de moskee en de Spaanse kerk, nu hotel. De synagoges zijn helaas verdwenen of bouwvallig. Natuurlijk mogen de kinderen verschillende gebouwen van binnen bezoeken. De Portugese kerk uit de 16e eeuw die nu dienst doet als theater. De statige riad van de Pacha, nu bewoond door een fransman die zijn huis genereus openstelt. De Spaanse Iglesia, nu een mooi gerestaureerd hotel met torentje. Voorla de kerkklok die op de begane grond is neergezet, maakt indruk. En als de vergelijking wordt gemaakt met de oproep tot het gebed van de moslims, is de kerk opeens niet meer zo vreemd. Natuurlijk gaan we de cisterne binnen, de meest gefotografeerde plek van El Jadida. En nu maar hopen dat de kinderen het verhaal doorvertellen aan hun ouders zodat die hun vooroordelen zullen bijstellen. Want helaas wordt de Cité Portugaise door veel mensen nog steeds gezien als een gevaarlijke volkswijk die je maar beter kunt mijden! 

Eerbetoon aan een een sterk staaltje stedebouw; de Habous

Donderdagavond, een taxiritje van station Oasis in Casablanca naar de Mahkama (oude rechtbank) in  de wijk habous. De taxichauffeur vertelt me enthousiast hoe oud de wijk wel niet is. Uit zestien - of zeventienhonderd; héél oud! En zo wordt het beeld dat sommige Casaoui van hun stad hebben bevestigd. Voor hen is de Habous ééuwenoud, Véél ouder dan de oude medina bij de haven. En dat terwijl de wijk ontworpen werd door Franse architecten en werd voltooid in de jaren '50 van de vorige eeuw! Natuurlijk, de architectuur bedriegt, want de oude medina's van Fes en Rabat hebben als inspiratiebron gediend. De mensen met wie ik de Mahkama binnenlopen weten beter. Zij komen net als ik voor de- lang verwachte- presentatie van het boek van Ghislaine Meffre over deze wijk. Meffre is geboren en getogen in Casablanca en kleindochter van architect Edmond Brion, die zich samen met zijn collega en vriend Auguste Cadet  bezighield met de ontwerpplannen. Als het franse protectoraat in 1912 wordt geinstalleerd, is het de bedoeling dat er in een tiental steden een 'ville nouvelle' wordt gebouwd, volgens de nieuwste Europese normen. De medina blijft voorbehouden aan de moslims want men is van mening dat de gebruiken van de twee bevolkingsgroepen moeilijk zijn te verenigen. In een officieel rapport schrijft architect Laprade : 'les femmes musulmane n'ont que les terrasses des leurs maisons pour se devoiler et vivre à la lumière. ...toute fenetre ayant vue sur les terasses et cours est donc interdit.' Het moderne leven van de Europeaan speelt zich af in de 'Ville Nouvelle'. Maar als de uitbreiding van de haven meer werk en meer arbeiders aantrekt, komen ook Marokkanen uit het binnenland naar Casablanca. En natuurlijk is het niet de bedoeling dat die allemaal de groot opgezette boulevards gaan 'vervuilen' met hun ezels en kamelen. Dus wordt al snel het plan opgevat om een nieuwe medina te bouwen aan de rand van de stad. Om te voorkomen dat de nieuwe bewoners zich teveel ontheemd zullen voelen, wordt deze wijk opgezet als een oude medina. Met dit verschil dat de voorzieningen wél modern zijn. riolering, electriciteit en stromend water. Deze combinatie van 'oud' en modern blijkt geslaagd. Zo geslaagd dat de bewoners voor wie de wijk eigenlijk bedoeld is, al gauw plaats zullen maken voor meer gefortuneerde mensen die ook vanuit het binnenland naar de stad trekken. Kooplui uit Fes en Marrakesh strijken neer in de Habous. En ik geef ze geen ongelijk, want de wijk is een oase van rust, met de kleine straten, de pleintjes en de pittoreske doorkijkjes. Niet voor niks is het één van de trekpleisters van Casablanca, dat écht oude monumenten ontbeert. Zeer terecht dus dat er nu honderd jaar later eindelijk een boek is gewijd aan dit bijzondere stedebouwkundig project. 

Natuurlijk begint de presentatie niet op het aangekondigde uur. Dus dat geeft me de tijd om van het architectonische vakmanschap van de rechtbank te genieten, een glas thee met koekje te nemen en met bekenden van Casamémoire bij te kletsen. Zo'n anderhalf uur later komen de BoBo's binnen en begint de ceremonie. Na de gebruikelijke speeches krijg een bewoner met zijn pleidooi voor een museum in de Mahkama een groot applaus. Want hier raakt hij een gevoelig snaar; Casablanca kent -naast drie privé-musea -niet één museum dat gefinancierd is door de staat of de gemeente. Maar het meeste werd ik geraakt toen  de vaklieden die een bijdrage aan de Mahkama hebben geleverd.werden  geëerd. Hun zonen krijgen elk een boek overhandigd, een mooi gebaar. Natuurlijk kan ik niet nalaten het boek te kopen en Ghislaine is zo vriendelijk op de eerste bladzijde een klein persoonlijk woordje te schrijven. Zo voel ik me via de kleindochter een héél klein beetje verbonden met de architecten!

Le petit Prince op de Boulevard Mohamed V

(http://www.crash-aerien.news/forum/avions-de-papier-t21632-30.html op 25-3-2018)

Tijdens de eerste decennia van de 19e eeuw, doet de moderne tijd haar intrede in Marokko. Casablanca, de stad die in 1906 nog een onbeduidend haventje was, maar tot grootste havenstad van Noord Afrika zou uitgroeien, neemt al snel een voorbeeldfunctie in. Zo is te zien op de gevel van het postkantoor op het Place Mohamed V, waar bij de bouw in 1918 twee medaillons zijn aangebracht. Op de linker is een tweedeksvliegtuigje te zien, op de rechter een stoomboot. Ze staan  symbool voor de nieuwe manieren van transport. Het vliegtuig doet me aan mijn mondeling eindexamen Frans denken. Net als het café 'Le petit Poucet', waar ik tijdens een rondleiding op de Boulevard Mohamed V blijf staan. Ik vertel over schrijver Antoine de Saint Exupèry , die hier in de jaren '20 zijn koffie dronk.. En het ultra-dunne,maar driedubbel gelaagde boekje 'Le petit Prince' schreef, dat ik op het mondeling besprak. Althans, probeerde, want echt lekker liep het niet. Maar de schrijver intrigeerde me toen al wel. Behalve schrijver was hij namelijk piloot van de Compagnie Générale Aéropostale die vanaf de jaren '20 post van Toulouse naar Senegal vervoert. Ondanks een tussenstop in Casablanca is de afstand tot Dakar nog groot. Zo groot dat piloten wel eens stranden in de woestijn. De Sahara om precies te zijn, waar het verhaal van Le petit Prince zich afspeelt. Dat alles dankzij Pierre-Georges Latécoère, een franse vliegtuigbouwer uit Toulouse. In 1918 blijft hij met zijn vliegtuigen zitten, als de Franse staat ná de eerste wereldoorlog geen vliegtuigen meer nodig heeft. Dan komt Latècoére op een lumineus idee: de luchtpost. Er wonen  al rond de 80.000 Europeanen in Marokko die natuurlijk post uit 'la patrie' ontvangen. In plaats van één week per schip, kan een vliegtuig de post in minder dan 2 dagen bezorgen. Op 3 maart 1919 onderneemt de fransman zelf de eerste poging vanuit Toulouse. Deze mislukt, net als de tweede poging. Maar zeven dagen en 1850 km later, landt hij met zijn  vliegtuigje in Rabat, en wordt door resident-general Lyautey hoogstpersoonlijk ontvangen. Deze moderne manier van transport past helemaal in de visie van hoogste baas Lyautey die onmiddellijk één miljoen francs vrijmaakt om het avontuur te steunen. En met succes: twee jaar later worden 182.00 brieven getransporteerd, in 1922 passeert men de twee miljoen.  Dat biedt meer kansen; Marokko is slechts een etappe op weg naar Senegal en verder, naar Brazilië. Er is echter één obstakel op weg naar Senegal : de woestijn en de vijandelijke stammen die er wonen. Daarom wordt er contact gelegd met de Spanjaarden die in het zuiden twee forten bezitten. Deze worden gebruikt om een tussenstop te maken. Cap Juby (nu Tarfaya)  wordt het bekendst. In en rondom het fort valt niets te beleven, dus verdrijft Saint Exupery zijn verveling door te schrijven. 'Courrier Sud' gaat over het leven als piloot.  'Saint Ex' heeft een goede relatie met de bewoners van de woestijn, Hij leert zelfs hun taal spreken. Later inspireert het desolate landschap van de Sahara hem tot het schrijven van Le Petit Prince' . Casablanca is de stad waar de piloten elkaar ontmoeten. Mermoz, Guillaumet en Saint Exupery gaan uit eten in de restaurants aan de Boulevard de la Gare, nu Boulevard Mohamed V.  Saint Exupery gebruikt het postpapier van 'Le Petit Poucet' om brieven te schrijven, waarbij hij tekeningen maakt in hem de zo typerende stijl. 

(aristophilexpos.wordpress.com 18-3-2018)

En het blijft niet bij eten alleen, want ze feesten in jazzclubs en zoeken hun vertier in het 'quartier reservé' van Bousbir, een apart deel van de nieuwe stad waar prostituees hun klanten kunnen ontvangen. Over deze wijk een andere keer meer. In 1929 wordt Saint Exupery benoemd tot chef de l' Aeropostale in Argentinië. Helaas komen de drie mannen vroeg aan hun einde: Mermoz krijgt in 1936 pech boven de Atlantische oceaan en verdwijnt, Guillaumet et St Exupery komen om tijdens vuurgevechten in de tweede Wereldoorlog. Drie helden, wiens verhaal ik nu, als een soort herkansing van mijn mondeling, mag vertellen tijdens de rondleidingen! (Met dank aan Zamane no 25, novembre 2012)

medaillon op het postkantoor Place Mohamed V Casablanca

een bitter koekje

Terug met de laatste trein om 19.30 vanuit Casablanca. Geen tijd gehad om iets te eten, dus vlug een pakje biscuitjes gekocht die ik in de trein openmaak. Aan de andere kant van het gangpad zit een jongen van in de 20, die ook trek lijkt te hebben. Ik bied hem 'n koekje aan, maar hij blijkt meer behoefte te hebben aan een gesprek. In het Engels deze keer. Hij heeft namelijk na de middelbare school 2 jaar Engels gestudeerd en hij droomde er altijd al van met een toerist te kunnen praten. Dat ik niet zo'n  toerist ben als hij denkt, geeft nog meer stof tot gesprek. Waarom ik in Marokko woon, wat ik vind van het land, wat ik in Casablanca deed. Ben ik getrouwd, heb ik kinderen? Ik moet vooral eens met zijn familie kennismaken. Deze vragen ben ik wel gewend en heb intussen wel de behendigheid ontwikkeld om ze te omzeilen. Dus zonder mijn hele leven bloot te leggen keuvelen we wat zodat hij z'n Engels kan oefenen. Dan is het míjn beurt om vragen te stellen. Waarom hij met zijn studie gestopt is, wat voor werk hij nu doet. En zo komt de harde realiteit van Marokko op tafel. Said, zo heet hij, is 24 jaar en de oudste van 3 kinderen. Zijn ouders komen uit een dorpje bij Casablanca en zijn jong getrouwd. Zijn moeder was 15 of 16 toen Said werd geboren, zijn vader 2 jaar ouder. Na het behalen van zijn 'Bac', is Said gaan studeren. Maar omdat zijn vader geen vaste baan heeft, moet Said ook zijn steentje bijdragen aan het huishouden. Hij is gestopt met zijn studie, heeft zich op de precaire arbeidsmarkt gewaagd. Volgens het Haut-Commisariat au Plan -een soort CPB- was 29,3 % van de jongeren tussen 15 en 24 jaar eind 2017 werkeloos. In dat opzicht heeft Said nog geluk: hij rijdt nu mee op een vrachtwagen om flessen water te sjouwen en af te leveren bij supermarkten. Niet zijn droombaan, maar die is sowieso niet voor hem weggelegd denkt hij. Want daarvoor moet je connecties hebben, mensen kennen die je aan 'n baantje helpen, zelfs als je er niet geschikt voor bent. Deze jongen verwoordt het harde leven van zoveel jongeren die niet hun droom kunnen verwezenlijken. Een jongen die in Nederland kansen zou hebben op basis van zijn studieresultaten en doorzettingsvermogen. Dit soort ontmoetingen maakt me verdrietig en boos tegelijk. Verdrietig om het lot van deze jongeren. En boos, omdat veel (rijke) mensen zich in Marokko niks aantrekken van deze jongeren, en hun vriendjes voortrekken die niet eens capabel zijn voor het werk dat ze in de schoot geworpen krijgen. Maar, zo zegt Said hoopvol, ééns, zal hij zijn studie vervolgen, inchallah!. Ik hoop van harte dat Allah het hem gunt. 

snuffelen in de Archives Nationales in Rabat

Het stond al lang op mijn to-do-lijst: een dagje snuffelen in de archieven in Rabat. En inmiddels ben ik er al meerdere keren terug geweest! Voor een amateur als ik, op zoek naar tekeningen, correspondentie of dossiers over alles wat met El Jadida tijdens het Franse protectoraat (1912-1956), te maken heeft, is het een bijzondere plek. Het grote archief uit die periode ligt in Nantes, waar onze vriend Damien directeur was, voordat hij bij het Institut Francais in El Jadida ging werken. En informatie over 'Mazagan' zoals El Jadida in die periode werd genoemd, blijft tot nu toe nog beperkt. Maar er  liggen  in Rabat ook andere zaken die gewoon leuk zijn om te bekijken. Zo bleek  doos E0808 correspondentie te bevatten over het wel of niet toelaten van een protestantse 'temple' op de 'Place Djemaa El Fna', één van de bekendste pleinen ter wereld. Nog steeds een overweldigend plein, maar niet meer zo 'pittoresque' als in de jaren 20, toen de brieven uit doos E0808 werden geschreven. 

Generaal Lyautey, de hoogste baas van het Franse protectoraat, had een vooruitziende blik. Marokko was tot 1900 redelijk onaangetast door westerse invloed. Meteen na zijn aanstelling in 1912 besluit Lyautey de oude steden en paleizen te beschermen en restaureren. Ze zijn een trekpleister voor rijke toeristen uit Europa die de 1000-en-1-nacht-sfeer zoeken (nog steeds een belangrijke drijfveer voor velen). Voor hen worden dure hotels  gebouwd, zoals het Mamounia in Marrakesh. Ook Franse militairen en 'colons' hebben behoefte aan rust en verkennen het land, net als zakenmensen uit Europa die in alle rust de enorme mogelijkheden om te investeren kunnen ervaren. Het toerisme maakt dankbaar gebruik van de moderne infrastructuur -autowegen, havens, hotels- die wordt aangelegd tijdens het protectoraat, om het pittoreske land te ontdekken. En om het pittoreske te behouden wordt op 26 april 1912  de Service  des Antiquites et Monuments Historiques opgericht, 

De brief op de foto is gericht aan de chef van deze Service Jules Borély. Welke ambtenaar hem heeft geschreven is moeilijk te achterhalen, wel is de brief vertrouwelijk! Onderwerp 1 bevat de aanvraag voor de bouw van een 'Temple Protestant' op het plein door Lord Mclay uit Glasgow. Ik denk dat de brief nu meteen in de prullenbak zou belanden, maar in 1927 werd er op hoog niveau uitgebreid over gecorrespondeerd! Blijkbaar ontstaan er ergernissen over en weer tussen de Services des B-Arts en de gemeente, want in een kort briefje  'à titre purement officieux et confidentiel' is te lezen dat de 'representant local' zich bij zijn eigen bevoegdheden moet houden, te weten de Esthetique en het Urbanisme. Enkele dagen later geeft een ambtenaar, - 'M. Borély zelf is te druk'- het antwoord aan de protestantse gemeenschap. Men ziet geen bezwaar in de bouw van een 'Temple' maar toestemming geven voor een gebedshuis  op deze plek zou de 'pittoreske autochtone rijkdom van de stad' aantasten en nadelige gevolgen hebben voor het toerisme. Het plein moet juist beschermd worden tegen het oprukkend modernisme -busstations, garage's en pharmacies-. Een gebedshuis voor het groeiend aantal toeristen vindt men gerechtvaardigd bijvoorbeeld bij de Mamounia of in de Palmerai, maar niet op een plaats die sinds jaar en dag 'gereserveerd is voor: (alles op één hoop!!) ezels, bedelaars, publieke meisjes, .....apen en berberdansers, die het plein versieren.  Bijna 100 jaar later geen spoor van de 'temple', maar de toeristen vergapen zich nog steeds aan de berberdansers, de apen en de ezels.

 *(http://www.persee.fr/docAsPDF/outre_1631-0438_2011_num_98_370_4545.pdf) 

la securité routiére

Iedereen die al eens in El Jadida is geweest, kent de plek waar deze foto's zijn genomen. Officieel heet deze rotonde 'rond point de Marrakesh', maar in de volksmond staat het plein bekend als 'rond point de la mort'. Rond spitsuur is het hier een gekrioel van auto's, taxi's groot en klein, brommertjes, bussen,een enkele voetganger en een politieagent die (soms) het verkeer regelt. Om hier je weg te vinden moet je beschikken over een flinke dosis lef (hebben we inmiddels wel) en brutaliteit (ook dat hebben we geleerd). Een strategische plek dus, die deze scholieren hebben gekozen om te pleiten voor meer verkeersveiligheid op de Journée Nationale de la Sécurité Routière. En geen overbodige actie, want elke dag vallen er verkeersslachtoffers. In de eerste vijf maanden van 2017 zijn volgens de site van het Comité Nationale de la Prevention des Accidents de la Circulation 34418 verkeersongelukken  geregistreerd, 9,06% meer dan in dezelfde periode een jaar eerder. (en dan is de Ramadan in juni nog niet meegerekend, al wordt dit hier niet als risicofactor gezien) Het aantal doden is weliswaar met 6,64% gedaald tot 1195, maar dat betekent nog steeds dat er 8 mensen per dag omkomen in het verkeer. Belangrijkste oorzaak: het niet respecteren van de 'Code de la Route'. Statistieken over verkeersovertredingen binnen de stad laten zien dat 63,1% van de chauffeurs de STOP-borden negeert, en 40,5% geen voorrang aan verkeer van rechts verleent. Snelheidsovertredingen op de snelweg vallen hier dus niet onder. Bij iedere peage staan gendarmes snelheid te meten en even verderop houden hun collega's de overtreders aan.  Dit in tegenstelling tot hun collega's in de stad, die niet altijd even consequent (eufemisme) mensen aanhouden en bekeuren. Hopelijk kan de jongen op de onderstaande foto snel carrière maken als agent, en gewoon de regels toepassen, zodat de ambitieuze doelstellingen van een nieuwe campagne, 25% minder doden in 2021 en 50% in 2026, kunnen worden behaald!

Er was eens......

Kane ya makane, oftewel: Er was eens.......Kan ya makane is een stichting die zich sinds 2009 inzet voor  de ontwikkeling van kinderen op het platteland. Door middel van theater- en creatieve ateliers als buitenschoolse activiteit, wil het schooluitval tegengaan. Vooral op het platteland is dit een groot probleem. Bovendien bieden drama en creatieve expressie kinderen de mogelijkheid om zich te ontwikkelen en zichzelf te ontdekken. Naast de expressievakken maken ook lessen FLE,  Francais Langue Etrangère, deel uit van het programma  Het idee is dat de kinderen hierdoor voldoende worden gemotiveerd om naar school te blijven komen. Want kinderen op het platteland hebben minder uren school dan in de stad. Eén van de redenen: thuis is elke helpende hand welkom. Het lesprogramma houdt hier echter geen rekening mee, zodat de leerlingen bij lange na niet aan het niveau van de methodes voldoen. Met als gevolg demotivatie en schooluitval. Om dit tegen te gaan werkt Kane Ya Makane samen met 17 scholen; bij Agadir, Marrakesh en El Jadida. Sinds een paar maanden draag ik hier samen met een vriendin mijn steentje aan bij. Elke donderdag rijden we naar een school in Sebt Dioub, zo'n 20 kilometer van El jadida op de weg naar Marrakesh. Op 'onze' school verzorgt Hicham de creatieve ateliers, wij 'animeren' 2 FLE-ateliers met elk 15 leerlingen van 11-12 jaar. Het is dankbaar werk, dit steuntje in de rug voor deze kinderen die volgend jaar hopelijk naar het college gaan. Tegelijkertijd biedt het ons weer een kijkje in het leven op het platteland. Sommige kinderen komen met paard en wagen naar school, anderen moeten lang lopen en zijn afwezig nu het veel regent. Collega's uit Amizmiz, in de Atlas, die we tijdens een scholing in Marrakesh spraken, werken al weken in de kou. Maar de gastvrijheid op onze school is hartverwarmend: elke week pauzeren we samen met de docenten en dan staat de tafel vol met lekkers. Olijven, croissants, mierzoete thee....En als we willen, kunnen we mee-lunchen, want de leerlingen krijgen iedere dag een maaltijd. Vandaag schaft de pot brood,  gevuld met pasta uit een giga pan met dito roerspaan!

Lions de l' Atlas winnen de championat d'Afrique!

Voortaan is onze hoop gevestigd op de leeuwen. Niet die van Oranje maar die uit de Atlas! Het nieuws is nog heet van de naald, maar Marokko wint de CHAN, de championat d'Afrique des nations, voor spelers die in de nationale competitie van hun eigen land spelen. De finale vond plaats in Casablanca, en normaal gesproken zouden alle supporters ook hier de straat opgaan, toeteren en zingen. Maar helaas (?) het regent pijpenstelen. We wachten dus maar op de volgende uitdaging: het WK in Rusland. In de zomer, na de ramadan, regen zal dan geen spelbreker zijn voor eventuele feestvreugde. Reken maar dat het hele land dan ontploft bij winst!

 

afbeelding te zien op bussen, na de desbetreffende wedstrijd

Citrons beldi

Vrienden uit El Jadida hebben een groot stuk land bij de rivier. Stukje bij beetje kochten ze een steeds een paar hectares waarvan een deel beplant is met olijfbomen die helaas niet veel vruchten dragen, granaatappelbomen en citroenbomen. De granaatappels zijn geplukt maar nu bezwijken de citroenbomen onder de grote hoeveelheid fruit en als onze vrienden naar het land gaan om te plukken ga ik maar al te graag mee! De laatste keer hebben we kilo's citron beldi, een oude vorm, geplukt. Heerlijk om tussen de bomen door te lopen, de frisse geur op te snuiven en overal citroenen voor het grijpen te hebben! Een bijzondere boom, de citroen die tegelijkertijd bloeit én vruchten draagt.! Eenmaal thuis rijst dan de vraag; wat te doen met al die citroenen? Een deel gaat als sap de vriezer in. Een ander deel krijgt inkepingen, die worden vervolgens volgestopt met grof zout en in potten samengeperst. Na een aantal weken zullen ze als 'citron confit' gebruikt te worden in de tajine. Een deel van de schillen zit in een grote fles, samen met de enige fles 'alcool pour fruit' die we meenamen uit Frankrijk. Binnenkort komt hier een suikersiroop bij en dan hopen we over een tijdje onze zelfgemaakte limoncello te kunnen serveren! Proost!

Henné Madame?

Deze vraag wordt je vaak gesteld op toeristische plekjes in Marrakesh, maar ook in de hoofdstraat van ons bescheiden stadje zitten vrouwen op krukjes te wachten tot er iemand een henna-tatoegage wil laten tekenen. Meestal op de handen, zoals het meisje op de foto, dat voorzichtig haar handen omhoog houdt totdat de tekening droog is.

Oorspronkelijk uit Pakistan afkomstig, heeft deze plant zich later over de islamitische wereld verspreid, waar ze wordt gezien als een van de planten uit het Paradijs. Dat het gebruik ervan  al veel ouder is dan de verhalen uit 1000-en-1-nacht, blijkt volgens een artikel in het maandblad 'Maison du Maroc', dat schrijft over de haren, handen en voeten van Ramses II die met henna behandeld zouden zijn. In Marokko wordt deze snelgroeiende plant hier vlakbij gekweekt, in de regio van Azemmour. Ook groeit ze in de oasen van de Draa-vallei, iets verder weg, namelijk aan de andere kant van het Atlasgebergte. Na de eerste oogst eind mei, begin juni, worden de bladeren gedroogd en tot poeder vermalen. Vermengd met l'eau de rose of gewoon water vormt het een pasta die wordt aangebracht op huid en haar. Het pigment Lawsone -de latijnse naam is Lawsomia Inermis- zorgt voor de typisch roodbruine kleur. Afgezien van de medicinale capaciteiten (anti-roos, en antiluizenmiddel, een koortsdalende werking  en anti-migrainemiddel) wordt henna veel gebruikt n de hammam, vermengd met wat citroensap, om de huid te reinigen. En natuurlijk als cosmetisch middel. Geen feest of trouwerij zonder henna-ceremonie, waarbij de voeten en handen van de bruid worden versierd met ingewikkelde florale patronen. (Voor de minder creatieve geesten zijn patronen, een soort omgekeerde plakplaatjes, te koop)  En Marokko zou Marokko niet zijn als het bijgeloof niet een rol zou spelen. Henna zou beschermen tegen het boze oog en de djinns, de boze geesten. Het is maar dat je het weet!

winter-zomerkoninkjes!

Ze zijn er weer!  Later dan andere jaren, vanwege de regen? Maar vanaf vandaag eten we behalve mandarijnen dus ook elke dag aardbeien, totdat we het beu zijn en we rond april overstappen op de perziken, nectarines en kersen ! Mmmmmm

en nogmaals: gelukkig nieuwjaar 2968!

Nee we zijn niet de tel kwijt. Dit weekend wordt het nieuwe jaar volgens de Berberjaartelling gevierd. Het schrift direct onder het jaartal is het Berberschrift, het Tifinagh, dat gebaseerd is op het Lybisch-Punische schrift. En hoewel het Tamazigh een oude taal is, werd het pas in 2011 als officiële taal in Marokko erkend. Overigens noemen Berbers zelf liever Imazighen, vrije mensen, omdat de term 'Berber' verwant is 'barbaar'. Maar terug naar de jaartelling, waarop is deze gebaseerd?  Wel, een Algerijnse Imazigh die zich inzet voor de Amazighcultuur en deze kalender in 1980 introduceerde, herdenkt hiermee de kroning van de Imazighkoning Chachnaq de Eerste als farao van Egypte. Deze gebeurtenis markeert volgens hem de stichting van de grootste beschaving van Afrika. Dus voor iedereen een Assegas Ameggaz !

schotelantennes verboden!

www.lesiteinfo 8 -1-2018

En ja, alweer een wet die het land zal veranderen! Tenminste, als er controle wordt uitgevoerd op de uitvoering. Vanaf 1 januari zijn schotelantennes verboden op gevels van woningen in gemeenschappelijk eigendom. 'Afin de préserver la beauté des villes'. Zie foto!! Maar dat is niet alles; want voortaan mogen er ook geen tapijten meer over balkons of uit ramen worden gehangen om te reinigen. Ook de gangen en trappenhuizen zijn taboe om tapijten te reinigen. Het ministerie van financiën zal een grotere schatkist moeten aanschaffen, want het geld zal binnenstromen!